Wat is lactose en hoe werkt dat in het lichaam?

Lactose is een suiker dat in de moedermelk alsook in de melk van koeien, merries, geiten en schapen voorkomt. Dit melksuiker is een tweevoudig suiker en bestaat uit de eenvoudige suikers glucose en galactose. Om lactose te kunnen verteren hebben we het enzym lactase nodig. Lactase wordt in de dunne darmwand aangemaakt. Als er geen of niet voldoende lactase wordt aangemaakt, kan lactose in onze voeding niet goed verteerd worden. Lactose komt dan onverteerd in de dikke darm terecht. De bacteriën in de dikke darm, de darmflora, gaan lactose ‘vergisten’. Hierdoor kunnen klachten ontstaan. We spreken dan van lactose-intolerantie.

Gemiddeld krijgen volwassenen 25g lactose per dag binnen. Dit komt overeen met zeven klontjes suiker.

Aanwezigheid van lactose

Het melksuiker lactose komt als natuurlijk bestanddeel in melk(producten) voor. Alleen de zeeleeuw produceert lactosevrije melk. Het lactosegehalte van de melk varieert per producent. Leider is moedermelk met een lactosegehalte van 7% terwijl andere melksoorten grofweg rond de 5 % lactose bevatten.

Bij melkproducten is het niet zo eenvoudig. Per product en verwerking verschilt de hoeveelheid lactose enorm. Ter oriëntatie is het raadzaam om de bijsluiter te lezen. Deze staat meestal op de achterzijde van het product en geeft de hoeveelheid lactose in g/100 g in. Zo kan de waarde met de in % aangegeven lactose hoeveelheden van melk vergeleken worden.

Zure melkproducten, al doet hun naam anders vermoeden, bestaan eveneens uit 5 % melksuiker. Daarom is het ook oppassen bij het consumeren van bijv. yoghurt en karnemelk. De toevoeging van de melkzuren bij deze producten zorgt er echter voor dat de lactose gedeeltelijk of geheel afgebouwd worden. Zo zijn de kaassoorten die langer als 4 maanden gerijpt hebben lactosevrij of bevatten nog maar enkele sporen van lactose.

Lactose wordt ook aan levensmiddelen (bijv. bakproducten) en specerijen (bijv. worstjes) toegevoegd waarvan je het niet zou verwachten.

Eigenschappen van lactose waarvan de industrie profiteert

Lactose is een goedkope grondstof. Het valt in de productie van sommige melkproducten af als afval en zou afgevoerd moeten worden tegen hoge kosten. Daarom ziet de industrie er nuttige eigenschappen in. De verdere benutting van het melksuiker slaat daarom meer vliegen in een klap.

Lactose heeft een hoog waterbindend vermogen en wordt daarom naast de voedselverwerking ook gebruikt als aanvulling op ook in de farmaceutische industrie als basis voor medicijnen. Als bindmiddel maakt lactose yoghurt bijvoorbeeld steviger en heeft een stretching effect op vetarm voedsel.